3
Interesas rigardi la nunan hispanan politikan situacion ĉar laŭŝajne la lando, la hispana socio, troviĝas en
etapo de transiro sed oni ne scias kiudirekten okazos la transiro. Estas momento de alternativoj, de elekt-
ado de sekvenda vojo, de pritaksado de eblecoj por la estonteco, kaj nia socio pridubas. Krome gravaj
problemoj estas jam nuna fakto, ne estonta ebleco. Kaj ĉefe pro tio ke okazis en nia lando grava politika
ŝanĝo en la nuna jaro.
Per la antaŭaj numeroj de ĉi tiu revuo oni amplekse pritraktis la situacion de Hispanio sub la regado de la
dekstrara partio PP subgvide de Mariano Raĥoj, eble la plej korupta kaj nekompetenta regantaro ekzist-
inta en ĉi tiu lando ekde la epoko de Godojo. Jam dekomence (antaŭ pli ol ok jaroj) tiu regado
karakteriziĝis pro ĝia antisociala politiko.
Sed eĉ antaŭ la regado de tiu partio, en la jaroj 2008-2009, subgvide de la socialista J. L. Rodriguez
Zapatero, la hispana parlamento estis aprobinte leĝojn por prefera atento pri la interesoj de la ekonomiaj
entoj super la socialaj rajtoj de la civitanaro. Tiele, jam tiam oni dekretis la savon de la banka sistemo per
la ŝtata provizo de cent-mil milionoj da eŭroj. Jam tiam oni decidis, por ebligi tioman fonduso-
provizadon, frostigi la salajrojn de la funkciuloj kaj la pensiojn de la emerituloj.
Poste, dum la regado de M. Raĥoj, ekde la jaro 2011, la kontraŭ-sociala politiko iĝis pli severa: reduktado
de 30 elcento el ŝtataj elspezoj destine al socialaj servoj (edukado, saneco, justico, publikaj laboraĵoj…).
Ankaŭ fleksebligis la prilaboran leĝaron por faciligi la ekslaborigon de la salajruloj; de tiam, fakte
malaperis la koncepto de fiksa labor-loko; ĉiuj labor-kontraktoj estas eventualaj, provizoraj, kaj multaj
laboristoj perdis sian labor-postenon; la senlaboreco atingis altan elcenton kaj la salajroj estis frostigitaj
kaj eĉ reduktitaj en multaj kazoj. La senlaboruloj, post la finiĝo de la kelkmonata kompens-rajto, restas
tute senenspeze kaj sen ebleco trovi novan labor-lokon, ĉefe se ili aĝas pli ol 45 jarojn.
Du milionoj da gejunuloj, multaj el ili kun alta universitata kvalifiko, devis serĉi labor-lokon eksterlande.
Oni scias ke plejparto el tiuj hispanoj laborante en fremdaj landoj, kvankam ili konservas la hispanan
civitanecon, ne povis voĉdoni en la lastaj balotadoj de nia lando ĉar la registaro de la dekstrara partio
ŝanĝis la normojn por la perpoŝta voĉdonado tiamaniere ke la necesaj burokratiaj demarŝoj estu malfacile
plenumeblaj por tiuj hispanoj.
Dume, tiuj gejunuloj kiuj povis aliri al la novaj labor-postenoj devis fari tion laŭ pli malfavoraj kondiĉoj
ol tiuj antaŭe ekzistintaj. Ekzemple, se emeritiĝas iu maljunulo kies labor-tago estis 8-hora, oni kontraktis
por anstataŭi lin du novajn laboristojn kun 4-hora labor-tago, aŭ nur unu kun fakta 8-hora labortago sed
kotizante nur po 4 horoj. La fraŭdado en la kotizado de la gelaboristoj iĝis tre ofta afero en Hispanio dum
la lastaj jaroj, kaj la registaro konsentis tion, kvankam ne oficiale, ĉar ĝia poliktiko estas fari ĉion eblan
por ke kresku la gajno de la entreprenistoj. Tia politiko damaĝis ne nur la vivkondiĉojn de la salajr-uloj
sed ankaŭ endanĝerigis la konsiston kaj fidindecon de la fonduso por la pagado de la pensioj.
Iu skandala ekzemplo de la emo de tiuj PP-politikistoj favori la interesojn de la kapitalista entreprenistaro
estis tio okazanta kun la elektraj entreprenoj. La prezo de la elektro en nia lando estas pli multekosta ol en
iu ajn eŭropa lando, kaj la jaraj profitoj de tiuj entreprenoj estas ankaŭ inter la plej altaj. Ofte okazas pli-
altiĝo de la elektro-prezo. Se venas sekeca vetero oni argumentas ke pro la manko de pluvo la hidro-
elektraj centraloj ne povis produkti sufiĉe da elektro kaj tial ĉi ties prezo plialtiĝas, sed kiam la pluvoj
estas tre oftaj kaj la akva stoko superabunda, la prezo de la elektro same plialtiĝas, La registaro de Raĥoj
detruis la multajn eolajn elektro-generilojn ekzistintajn en nia lando, kie la vento estas abundaj kaj perme-
sas generi malaltekostan elektron, por favori la elektro-centralojn kiu produktas altekostan elektron. Estas
sciate ke kiam multaj poltikistoj, ĉefe tiuj de tiu partio, retiriĝas el la politika vivo ili trovas bone pagatajn
laborpostenojn en tiuj entreprenejoj.
Temante pri fraŭdoj, estas speciale grava tiu rilate al la impostoj. Kiel sciate, la problemo estas sufiĉe
ĝenerala, t. e. la afero de personoj kaj firmoj kiuj uzas fiskajn paradizojn por fraŭdi impostojn ne rilatas
2018
4
nur al Hispanio sed al multaj aliaj landoj. Sed ĝenerale, kiam oni malkovras tiajn deliktojn, la kulpuloj
estas punataj kaj se ili havas publikan, politikan, respondecon sin vidas devigitaj demisii. Pasintjare oni
malkovris multajn el tiuj kazoj kaj okazis la publika kondamno de la responsuloj. Sed ne en Hispanio; ĉi
tie oni malkovris multajn el tiuj fraŭdintoj, multaj gravaj personoj, ankaŭ membroj de la reganta dekstrara
partio, pluraj ministroj kaj aliaj altranguloj, eĉ personoj el la reĝa familio, kaj tamen okazis nenio. La
partioj, ĉefe la tiam reganta partio de M. Raĥoj apogis siajn koruptitojn, kaj kiam unu ministro de tiu
regantaro, kiu tre multe mensogis publike pri tiu ĉi afero, sin vidis devigita demisii el sia ministra
posteno, la partio promociis lin al pli alta kaj profitdona ofico, kaj la civitanoj de la regiono kiuj estis
voĉdoninta lin, publike manifestis sian apogon kaj simpation al li. Fakte, la tre multaj kazoj de koruptado
malkovritaj en ĉi tiu lando ne damaĝis la personan prestiĝon de la kulpuloj nek de la partion al kiu ili
apartenas.
Fraŭdoj kaj koruptado abundis ankaŭ en aliaj terenoj de la publika kaj politika demarŝado de la lando. La
menciita reganta partio, laŭŝajne, tre uzis por sia memfinancado la sistemon je interakordi la aljuĝon de
publikaj kontraktoj al klientoj kiuj pagadis makleraĵojn al la partio, tio estas la entreprenistoj subaĉetadis
la koncesion de la kontraktoj. Ĝenerale ne nur la partio atingis la monprofiton sed ankaŭ ricevis personan
profiton la respondeculoj de la partia memfinancado. Pli-malpli-grade ankaŭ aliaj partioj agadis same
eksterleĝe en la regionoj aŭ municipoj kiel ili regadis. Speciala kazo tiurilate estis tiu de la burĝa naciisma
partio kiu regadis en Katalunio. Tia koruptado daŭris multajn jarojn sed fine la afero ĉesis esti sekreta,
intervenís la polico kaj la juĝistoj, okazis arestado de implikitaj responsuloj kaj la presaro ege informadis
pri la skandaloj. Nekredeble, daŭre la prezidento Raĥoj defendadis siajn sampartianojn klare implikitaj en
la koruptaj aferoj ĝis kiam la kulpeco estis evidente kaj estis faktaj juraj kondamnoj de la kulpuloj. Li
mem devis deklari kiel atestanto en unu el tiuj juĝaferoj en kiuj la partio estis rekte implikita. Lia deklaro
antaŭ la juĝistaro estis rekte dissendata pertelevide, do la tuta lando povis vidi rekte pertelevide kiel sia
registrar-prezidento false ĵuris deklarante ke li sciis nenion pri la memfinancado de sia propra partio, el
kiu li estis prezidanto.
Koruptado kaj koruptaj politikistoj estas en multaj landoj, eble en ĉiuj, sed kiam oni malkovras la korupt-
aferojn la normala proceduro estas ke la kulpuloj, krom la koncerna leĝo-puno, devas demisii el la publi-
ka, politika funkcio kiun ili prirolis. Ĝenerale tio okazas ĉie, en ĉiu civilizita lando, escepte en Hispanio.
En ĉi tiu duonsaracena lando la koruptitoj ĝuas la apogon de ilia partio kaj de grandparto el la socio.
Unue, la justico estas tre lanta, ĝi disponas, pro registara decido, je malabudaj rimedoj por persekuti
tiutipajn deliktojn, kaj krome ekzistas multenombraj leĝaj artifikoj por ke la riĉuloj povu prokrasti la
agadon de la tribunaloj. Kaj ankaŭ la politikaj rimedoj estas senefikaj kontraŭ la koruptado. Sed plej
grave estas tio ke la civitararo mem, grandparto el la hispana loĝantaro ne estas konsciigita pri la esenco
de la civitaneco. T. e. multaj gehispanoj konsideras normalan aferon tio ke la aŭtoritatuloj profitu sian
politikan povon siaprofite. Oni scias ke tia penso estas propra je malevoluintaj landoj kie la loĝantaro ne
asimilis mense la konceptojn de civitaneco, civitanaj rajtoj, respondeco de la aŭtoritatuloj… resume,
kvankam ne en tiel alta grado kiel en Libio aŭ SaŭdArabio, sed tamen sufiĉe granda parto el la hispanoj
estas ne civitanoj sed nuraj regatoj, lakeoj kiuj konsideras normale ke la regantoj riĉiĝu ĉiel ajn dum ties
regad-etapo.
Tio eksplikas ke malgraŭ la multaj leĝaj procesoj kontraŭ la reganta partio jam antaŭ kelkaj jaroj, tiu
dekstrara partio, kvankam ĝi perdis ioma pribalotan apogon, atingis sufiĉe da politika apogo en la lasta
balotado por pludaŭrigi sian ruinigan politikon. La partioj de maldekstraro ne kapablis interkordi
koalicion por meti finon al tia situacio. Krome estis krizo pri lidereco en la ĉefa politika forto de
maldekstraro, la socialdeomokratia partio PSOE. Kvankam poste ĝi solviĝis, ŝajnis ke la registaro de la
koruptito Raĥoj povus daŭrigi sian kontraŭsocialan politikon ĝis la fino de la parlamenta periodo. Kaj
intencante altiri popolan apogon por la balotado kiu devos okazi post du jaroj ili pretigis strangan
propagandan kampanjon konsistantan ripeti ĉiutage ke nia lando eliris el la ekonomia krizo dank’ al ilia
regado dum la pasintaj kvin/ses jaroj. Kiel pruvo de la sukceso kiun ili asertadis esti atingintaj, ili
emfazadis pri la fakto ke la hispanaj firmaoj estis atingante grandajn profitojn. Ŝajnas ke tiu argumento
estis sufiĉe konvinka por la voĉdonantaro de tiu partio ĉar la tiam farataj enketoj daŭre respegulis la
intencon balote voĉdoni favore al tiu partio far sufiĉgranda elcento da hispanoj. Evidentiĝas ke tiuj
“civitanoj”, inter kiuj estas multaj malriĉuloj kaj eskpluatatoj, ne komprenis ke la alta profito de la
entreprenistaro baziĝis sur la mizero de la malriĉularo: la multaj senlaboruloj de nia lando daŭre estas
senlaboraj, kaj krome ricevas nenian monhelpon. La novaj laboruloj estas kontraktataj por malmultaj
horoj ĉiutage, kaj krome la nun farataj kontraktoj estas nur eventualaj, ne fiksaj, la sanecservo daŭre
5
misfunkcias pro la manko de sufiĉa nombro da kuracistoj, kaj same mise funkcias aliaj servoj: edukado,
justico, ŝtata investado por publikaj laboroj… Kaj la junularo kun universitataj studoj daŭre devas elmigri
por trovi laborlokon, dum revenas neniu el la antaŭe elmigrintaj.
Ĉi-jare, tamen, estis iuj mobilizoj, konkrete la emerituloj, kiuj vidas kiel iompostiom perdas valoron la
pensioj kiujn ili ricevas kaj kiel riskas malaperi tiu sociala servo. Sed ŝajne la junuloj ne komprenas ke laŭ
la evoluado de la afero tiu sociala servo jam ne plu ekzistos kiam ili emeritiĝos. Pli grava estis la mobilizo
de la virinoj en ties memor-tago de la 8-a de marto. Ĉi jare la mobilizo estis pli granda ol kutime kaj ne
nur en Hispanio, sed ŝajnas ke la mobilizo estis speciale rimarkinda en nia lando. Krom tiuj aferoj de la
emerituloj kaj la feministinoj ne estis en Hispanio, dum la unuaj monatoj de 2018, aliaj konvulsioj se
esceptante tiun aferon de la kataluna naciismo, al kiu ni dediĉos poste apartan atenton.
Sed en monato majo okazis ne-atenditaĵo. Post kelkjara juĝ-proceso de unu el la multaj kazoj pri korupt-
ado de la PP-partio, iu tribunalo sentencis ĝian kulpecon pri la deliktoj pro kiuj ĝi estis akuzita, kaj oni
punis ĝin pagi altan monsumon. Neniu esperis ke tio alportus ian ajn politikan sekvon, ankaŭ ne la li-dero
de la socialista partio kiam li prezentis en la parlamentejon malaproban proponon kontraŭ la regist-aro de
la korupta partio. Kiel dirite, ĉi-lande estas normala afero ke la koruptitoj regu senĝene. Sed ne-atendite,
ĉi-foje aldoniĝis al la parlamenta malaprobo sufiĉgranda nombro da deputitoj de aliaj partioj por atingi
plimulton kiu devigis la registaron demisii. Ĉi-tio okazis en la unuaj tagoj de la monato junio kaj de tiam
regadas la landon la socialista partio. Kvankam ĉi tiu ricevis parlamentan apogon ĉefe de la dua forto de
maldekstraro, pli proksima al komunistaj pozicioj, la nova registaro estas tute socialista, sendube por
certigi ke la politiko kiun ĝi aplikos ne perterpasos la limon de la socialdemokratiaj programoj. Tiele kon-
venas al la interesoj de la altaj financ-sferoj kiuj estas la vera povo de ĉiuj kapitalistaj landoj.
La bilanco de la socialista regado dum la cent tagoj pasintaj ĝis monato septembro, kiam oni verkas ĉi
raporto, estas diskutinda; ĝi havas bonajn kaj malbonajn aspektojn. La nova registaro havis kiel novaĵo la
fakton ke, unuafoje en la historio de nia lando, estis en ĝi pli granda nombro da ministrinoj ol da
ministroj. Tio sendube estis iu maniero agnoski la progresadon de la feminista batalado por la inaj rajtoj.
Alia pozitiva ago de la socialista registaro estis la akcepto de iu ŝipo plena je el-afrikaj enmigrintoj kies
albordiĝo estis malpermesata en aliaj sud-eŭropaj landoj. Tiu faro enkadriĝas en politiko pli favora al la
akcepto de tiutipaj enmigrintoj, kontraste al la restrikta politiko tiurilate ĝis tiam aplikita de la dekstrara
regantaro. Estis ankaŭ rimarkindaj mispaŝoj de la registaro de Pedro Sánchez: jam nur unu semajno post
la nomumo de la novaj ministroj, unu el ili devis demisii kiam oni malkovris ke li estis implikita en
delikto de imposto-fraŭdoj. Kaj ĝuste en la 100-a tago de la registaro devis demisii iu ministrino kiam oni
malkovris ke estis neregulaĵoj en ŝia akiro de la universitata magistro-diplomo. Tiu ĉi skandalo tre similas
al alia okazinta antaŭ kelkaj monatoj, ĉi kaze temis pri la prezidantino de la madrida regiono, apartenanta
al la dekstrara partio. Ambaŭ kazoj okazis en la sama universitato. La esenco de la fraŭdo estis tio ke la
universitato privilegie traktis la gestudentojn kiuj estis gravuloj en la du ĉefaj partioj de la ĉi-landa
dupartia sistemo. La polemiko pri tiuj kazoj de universitata korupto de tiu universitato, kiu portas la
nomon de la emerita reĝo Johano-Karolo la 1-a, decas memori ke tiu eks-reĝo mem estas objekto de
parlamenta kaj presara polemiko pro korupt-sfero en kiu li estas implikita. Ŝajnas ke dum la jardekoj de
lia reĝado li amasigis riĉaĵon je preskaŭ 1.500 milionoj da eŭroj ĉefe rezulte el la enspezo de eksterleĝaj
makleraĵoj. Tia lando, tia reĝo! La ĉefaj politikaj partioj ne scias aŭ ne volas pritrakti ĉi tiun aferon kaj
faras ĉion eblan por ke ankaŭ ne la ĵuĝistoj entreprenu la koncernan proceson. Saman senpunecon ĝuas la
familio Pujol-Ferrusola kaj aliaj katalunaj altranguloj kiuj dum kelkaj jardekoj disrabis ties regionon ekde
la politika povo kiun ili kontrolis.
Revenante al aliaj aferoj de la regado de la socialista partio, eble estas tro frue, post nur 100 tagoj, por fari
definitivan pritakson, sed la linioj ĝis nun sekvitaj de tiu registaro ŝajnas ke ĝi kuraĝas entrepreni ŝanĝojn
por revoki la plej damaĝajn dispoziciojn de la antaŭa regantaro, sed kun specifaj limoj ne tuŝi la funda-
mentojn de la sistemo, t. e. ne minaci la interesojn de la financa kapitalo. Ĉiukaze ĝi, la registaro, ne
povas multe decidi pri la plej gravaj aferoj de la lando; la parlamenta plimulto sur kiu ĝi povas sin apogi
estas malgranda. malstabila, kaj sufiĉe diversa de politika vidpunkto. Krome ŝajnas ke kiel multe ĝi povus
daŭri ne plu ol du jaroj ĉar poste vicos balotado.
Nun ni devas atenti pri la ĉefa problemo kiun devas alfronti la socialista registaro, kiu estas la sama ĉefa
problemo de la antaŭa, dekstrara registaro. Temas pri la afero de la separatisma, naciisma, kataluna
regiono. Pasintan jaron okazis gravaj eventoj kiuj kulminis per deklaro de sendependiĝo de tiu regiono, el
kies sufokado rezultis la enkarcerigo de iuj katalunaj politikistoj kaj la forfuĝo eksterlanden de aliaj. Dum
kelkaj monatoj estis nuligita la politika statuto de tiu regiono ĝis la okazado de nova politika
6
balotado. Ĉi tiu solvis nenion ĉar la separatismaj fortoj atingis plimulton por la regiona parlamento kaj ili
persistas perforti la konstitucian leĝaron de la lando por trudi siajn depostulojn. Temante pri parlamenta
plimulto en tiu regiono klarigendas ke, fakte, la voĉdonantaro de Katalunio kiu sin oponas al la separat-
ismo estas iomete pli granda ol la naciisma, sed ĉi lasta atingas iomete pli da parlamentaj deputitoj pro la
sistemo de distribuado de parlamentaj seĝoj laŭ la denseco de loĝantaro de la diversaj partoj el la teritorio.
Ĉiukaze estas ia ekvilibro en Katalunio inter la defendantoj de ambaŭ kontraŭaj poziciiĝoj, kaj krome
estas la fakto ke en la cetero de la lando plejsuperas la personoj kiuj ne volas la dispartiĝon de la lando.
La danĝero de tiaj kontraŭdiroj estas granda. La kazoj de la antikva Jugoslavio kaj aliaj similaj montras al
ni kiom multe povos iĝi sangaj kaj perfortaj la interfrontiĝoj pro tiu kialo. La generiĝo de tiu sendepen-
dentisma sento en granda parto el la kataluna socio havas radikojn de kelkaj jarcentoj. Priskribi ĝin pos-
tulus raporton multe pli ampleksan ol ĉi tiu skiza pritemado. Ŝajnas ke la unuaj signoj de teritoria partiku-
larismo okazis fine de Mezepoko, kiam la specifaj foruoj kiujn havis iuj regionoj en Eŭropo komencis esti
minacataj de la absolutismaj monarkioj kiuj estis formiĝantaj tiam en nia kontinento. En Hispanio, ne nur
en Katalunio sed ankaŭ en aliaj regionoj ekzistis tiuj foruoj aŭ lokaj leĝoj kiuj, fakte, konstituis privile-
giojn de la koncernaj regionoj kaj urboj rilate al tiuj kiuj ne havis tiajn lokajn leĝojn. Iamaniere la vorto
“foruo” estas sinonimo de “privilegio”. En nia lando, eĉ en Kastilio ekzistis urboj kiuj havis specialajn
foruojn. La t. n. “milito de la kumunumoj” (1520-1521), reale, estis rezisto de la foruaj urboj de Kastilio
kontraŭ la absoluta reĝa povo kiun volis enkonduki la imperiestro Karolo la 5-a. Aliaj hispanaj regionoj
ne moviĝis tiam, sed dum la reĝado de Filipo la 2-a, filo de la antaŭa, tiu perforte metis finon al la foruoj
de Aragono kaj ankaŭ al tiuj de la kastilia urbo Avilo, kiu ribelis tiukaŭze.
La rezisto en Katalunio konkretiĝis poste en du okazoj (1635-1640 kaj 1713-1714), kontraŭ malsamaj
hispanaj reĝaj dinastioj kaj en malsimilaj cirkonstancoj, sed ĉiam defendante la foruojn kaj la partikular-
ismon de Katalunio. En tiuj okazoj la rezisto ankoraŭ ne estis sendependisma ĉar tiam ankoraŭ ne estis
disvolvigita la moderna ideo de ŝtato. Tiu afero konkretiĝis post la Franca Revolucio, kiam naskiĝis la
ideoj de “nacio” kaj “ŝtato”. La foruoj estis limigo de la absolutisma povo de la monarĥoj, tamen, para-
dokse, en la batalo de la liberalismo kontraŭ tiu absolutisma reĝa povo, la ĝuantoj de la foruoj reakcie
enviciĝis kun la tiraneco kontraŭ la partianoj de la civitana libereco ĉar ĉi tiu estis destinita al la tuta socio
dum la foruo-ĝuantoj volis konservi la privilegion super la cetero el la landa socio.
Alia radiko de la kataluna emo al sendependismo estis la burĝaro de tiu regiono dum la 19-a jarcento. En
la unua etapo de la burbona dinastio, ĉefe la reĝo Karolo la 3-a, saĝe decidis ke la industria burĝaro de
Katalunio ĝuu alirecon al la komerco kun la hispanaj (tradicie kastiliaj) kolonioj de Ameriko kaj aliaj. En
tiu etapo vidiĝis nenia kataluna emo je sendependismo. Sed kiam Hispanio perdis la koloniojn (post
1815) la kataluna burĝaro, surbaze de la antikva foru-ismo, dediĉiĝis kultivi la partikularisman kaj
elitisman senton de tiu regiono kiel ilo de ĉantaĝo kontraŭ la centra regantaro cele trudi al ĉi tiu
privilegian trakton por la kataluna industrio. La ĉantaĝo daŭris kaj funkciadis tutajn du jarcentojn,
kvankam ne sen konfliktoj (bombardado de Barcelono en 1842, dum la regenteco de Espartero, mortpafo
de Lluís Companys en 1940, sub la frankisma diktaturo… Tiu faŝisma reĝimo, krome, malsaĝe volis
kontraŭbatali la katalunan partikularismon per la malpermesigo de la de la regiona lingvo, sed esence ĝi
favoris tiun regionon (kaj ankaŭ Eŭskadion) domaĝe al la cetero de la lando.
La problemo de la artefarita kreado de la naciismo en tiu regiono estas ke, post ties estiĝo tiaj monstroj
havas propran vivon, kaj elglitas el la manoj de ties kreintoj. Nuntempe la kreintoj de la kataluna naci-
ismo ne kapablas kontroli sian inferan kreaĵon. Nun evidentas ke la lideroj kaj politikstoj de la ĉefaj kata-
lunaj partioj estras nenion; ili estas pelitaj de la fanatikitaj amasoj kiuj voĉdonas ilin, kaj ne kuraĝas ag-
noski ke la celoj kiujn ili proklamas estas nerealigeblaj senmilite. Nur surbaze de tiu realaĵo oni povas in-
terpreti la senbridan diskurson de tiuj uloj, kun insultoj al Hispanio, al ĉi ties reĝo, institucioj kaj leĝaro,
sed klopodante ne trapasi la leĝan linion, kio kondukus ilin al malliberejo aŭ ekzilo. Kaj kiel kutime oka-
zas en similaj situacioj, aperas zelotaj fortoj kiuj celas rajdi sur la ondo de la fanatikaj amasoj por trudi al
la partioj de la naciisma plimulto agadon kiun ĉi tiuj ne volas entrepreni sed kiun ili ne povas ĉesi formale
akcepti por konservi sian liderecon. Ĝuste hieraŭ okazis en Barcelono ega manifestacio de la tago t. n.
“diado” kiu estas ekstera signo de la kataluna partikularismo. En ĝi abundis simboloj kaj insultaj agoj kiuj
vekas en la cetero de la hispana loĝantaro malamon kaj agresemon. La katalunaj naciismaj politikistoj es-
tas ostaĝoj de siaj fanatikitaj amasoj. Ili, pro timo al siaj zelotoj, ne povas ĉesi fari tion kion ili faras,
kvankam ili komprenas ke tiu politiko kondukas al katastrofo.
Krom ĉiuj aliaj menciitaj problemoj de Hispanio, ĉi tiu de la regiona naciismo estas sendube la plej grava
kiun nia lando devas alfronti. Ke Dio kompatu al ni!.
