Page 14 - heleco-101

Jes, laŭtradicie estis atribuita al Moseo la verkado de tiuj unuaj

kvin libroj de la Biblio: Genezo, Eliro, Levidoj, Nombroj kaj
Readmono. Sed la figuro de Moseo estas tiom legenda kiom
plejparto el la enhavo mem de tiuj libroj. La leĝistoj aŭ skribistoj de
la Skolo de Ezra inventis la enhavon de tiuj libroj, sed atentu, ili ne
startis de nulo. La tekstoj de tiuj libroj, tiaj kiaj ni konas ilin nun-

tempe, estis finverkitaj dum tiu etapo fine de la juda ekzilo en Babi-
lonio, sed multe da materialo el tiuj tekstoj estas pli antikva kaj ha-
vas divers-lokan kaj divers-epokan originon. La tasko de tiuj verk-

istoj estis kompili tiun heterogenan materialon kaj konstrui per ĝi
ion alĝustiĝintan al la celo kiun ilin volis atingi: la plenfirmiĝon
de la juda identeco surbaze de monoteisma religio.

Tial, kiam Ezra legis al la judaj popolanoj, en Jerusalemo, tiun freŝ-
verkitan tekston, kvankam ĉi tiu estis novaĵo, ĝi ne sonis strange
al la aŭskultantoj. La teksto temis pri antikvaj patriarkoj: Abrahamo,

Jakobo, Ĥanoĥo, Melkicedek… kiuj, ĉu ili estis legendaj aŭ vere
historiaj figuroj, ili, ja, apartenis al konataj tradicioj de la aŭskult-
antoj de Ezra. Sed tiu ampleksa teksto enhavis tiun internan ideon
de popolo elektita de Dio. Indas dediĉi en ĉi raporto unu ĉapitron

al tiuj kvin libroj kiuj konstituas la bazon de la judismo.

Nun oni devas aldoni ke ankaŭ ne tiu juda monoteisma projekto
estis iniciatita dum la babela ekzilo. La procezo komenciĝis jam
dum la regad-etapo de Joŝijo, reĝo de Judujo dum 640-609 a. K., kaj
ankaŭ ne ĉi tiu procezo startis de nulo dum tiu reĝado. Ĝi havis
kiel antaŭaĵo aŭ embrio la longan etapon de kontraŭ-frontiĝo inter

la profetoj kaj la tiama pagana kaj idolisma pastraro de la Templo
de Jerusalemo. Ekde la tempo de Joŝijo, la juda socio travivis,
kun soboj kaj soroj, seriozan evoluon al monoteismo. Ankaŭ ĉi tiu

temo meritas ke ni dediĉu al ĝi atenton en ĉi raporto. La detruo de
la juda regno far Babilonio interrompis tiun evoluo-procezon sed
ne ĉesigis ĝin. La merito de Ezra kaj ties intelektularo estis daŭrigi
kaj kulminigi ĝin.

Tiu klera elito sukcesis disvolvi kaj starigi ion daŭran kaj rezist-

kapablan. De tiam fiaskis kaj disfalis multaj homaj aferoj, eĉ potencaj
imperioj, sed daŭre persistas nuntempe la judismo kaj aliaj religioj
kiuj originiĝis el ĝi: kristanismo, islamo… la Biblio estas la libro plej
legata, studata, eldonata, komentata, interpretata, pridiskutata kaj
tradukita al ĉiuj lingvoj. Sendube la rilato de tiu libro kun la juda

popolo estis la faktoro kiu plej subtenis la obstinon de tiu gento
por rezisti kaj elteni ĉiujn malfavorajn cirkonstancojn dum ĝia
plej longa ekzilo de la lastaj du jarmiloj.

14