Page 66 - heleco-101

la traŭmato de la ekzilo kaj antaŭ la profundaj ŝanĝoj
kiujn alportos la helenigo. Fakte, la libroj Ekleziasto
kaj Ijob, en la fina formo kiel ni ilin konas, eble estas
la kulmino de longa procezo de debato inter la diversaj

judaj skoloj pri la temoj kiujn ili traktas. Oni devas
konsideri, ke tia speco de debato inter religiaj intelekt-
uloj ĉiam estis, kaj jam de tiam estis, konstanta
elemento en la juda kulturo. Estas konate, ke la juda
popolo estas nomata “la popolo de la libro”.

Unu el tiuj gravaj doktrinaj polemikoj estis la debato pri
la ekzisto post la morto kaj la releviĝo de la mortintoj. Ĉi

tiu konflikto intensiĝis dum la Dua Templa periodo (de
6-a jarcento a. K. al la 1-a jarcento p. K.), precipe inter
malsamaj judaj fluoj. Dum la ekzilo en Babilono kaj la
kontakto kun fremdaj kulturoj (kiel la persa kaj poste
la greka), la judismo komencis sorbi novajn ideojn pri
la vivo post la morto. Tio kondukis al la apero de

diversaj pens-skoloj, kiuj ne konsentis pri la destino de
la homo post la morto. Konfliktantaj doktrinaj fluoj:

-Sadukeoj: ili neis la releviĝon kaj la postvivon. Ili estis
sacerdota grupo asociita kun la Templo kaj la aristokrat-
aro de Jerusalemo. Ili akceptis nur la skriban Toraon
(la unuajn kvin librojn de la Biblio) kiel aŭtoritaton. Ili
neis la releviĝon de la mortintoj kaj la ekziston de
anĝeloj, spiritoj aŭ juĝo post la morto. Ili asertis, ke

dia rekompenco estas nur tera, en ĉi tiu vivo.

-Fariseoj: ili kredis je la releviĝo. Ili estis pli populara gru-
po, malfermita al doktrina evoluo. Ili akceptis la skriban
kaj buŝan Toraon (interpretaĵaj tradicioj). Ili kredis je la
korpa releviĝo de la justuloj ĉe la fino de la tempoj, je la
ekzisto kaj senmorteco de la animo, je anĝeloj, spiritoj,
kaj fina juĝo. Verŝajne ili estis influitaj de persaj ideoj

(zoroastrismo), kiuj instruis pri postvivo kaj fina juĝo.

-Esenoj: Ili kredis je la vivo de la animo post la morto.
Ili estis apartigita komunumo, verŝajne la aŭtoroj de la
Maro-Mortaj Rul-skribaĵoj. Ili kredis je la senmorteco
de la animo kaj je rekompenco aŭ puno post la morto.
En iuj tekstoj aperas formo de spirita aŭ korpa
releviĝo, kvankam ilia doktrino ne estis homogena.

El la Nova Testamento ni scias, ke ĉi tiuj grupoj kaj iliaj
polemikoj ankoraŭ ekzistis en la unua jarcento de nia

Erao. Sed ni devas aldoni ke tiu klasifiko de la judaj

66